"କୋଟି ଲାବଣ୍ୟନିଧି ରେ ପଦ୍ମ ତୁହି
କି ଅମୃତେ ତୋ’ତନୁ, ଗଢ଼ିଲା ବିହି !
ତୋ’ ରୂପ–ଦରଶନେ ମୋ’ର ହୃଦୟ
ପୁଣ୍ଯ ଆନନ୍ଦେ ହୁଏ ଅମୃତ ମୟ ।"
ଏହି ପଦରେ ବ୍ୟବହୃତ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
କୋଟି ଲାବଣ୍ୟନିଧି: କୋଟି କୋଟି ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ସାଗର ବା ଭଣ୍ଡାର (ଲାବଣ୍ୟ = ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ନିଧି = ସମୁଦ୍ର/ଭଣ୍ଡାର)।
ତନୁ: ଶରୀର ବା ଦେହ।
ବିହି: ବିଧାତା, ଭଗବାନ ବା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା।
ଦରଶନେ: ଦର୍ଶନ କଲେ ବା ଦେଖିଲେ।
ପୁଣ୍ୟ ଆନନ୍ଦ: ଏକ ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ଖୁସି।
ଅମୃତମୟ: ଅମୃତ ପରି ମଧୁର ଏବଂ ଶାନ୍ତିଦାୟକ।

"ଢଳ ଢଳ ସୁନୀଳ ସରସୀ ଜଳ,
ଢଳ ଢଳ ଶ୍ୟାମଳ ନଳିନୀ ଦଳ,
ଢଳ ଢଳ ଭାସ୍କର-ରଶ୍ମି ଉଜ୍ଜ୍ବଳ,
ତା' ମଧ୍ଯେ ଢଳ ଢଳ ତୁହି କମଳ ।"
ଏହି ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ଢଳ ଢଳ: ତରଳ ପଦାର୍ଥର ଦୋଳନ ବା ଚମକୁଥିବା ଅବସ୍ଥା (ଏଠାରେ ଏହା ଶୋଭା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଓ ଜୀବନ୍ତ ଭାବକୁ ବୁଝାଉଛି)।
ସୁନୀଳ: ଗଭୀର ନୀଳ ରଙ୍ଗର।
ସରସୀ: ପୋଖରୀ ବା ହ୍ରଦ (ଚିଲିକା ହ୍ରଦ)।
ଶ୍ୟାମଳ: ସବୁଜ ରଙ୍ଗର।
ନଳିନୀ ଦଳ: ପଦ୍ମ ପତ୍ରର ସମୂହ।
ଭାସ୍କର-ରଶ୍ମି: ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କିରଣ (ଭାସ୍କର = ସୂର୍ଯ୍ୟ, ରଶ୍ମି = କିରଣ)।
କମଳ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ।

"ହସ ହସ ବଦନେ ହରଷଭରେ
ଅନାଇ ରହିଅଛୁ ତୁ ଦିବାକରେ;
ତୋ’ମୁଖେ ଜ୍ୟୋତିଧାରା ସେ ଦିବାକର,
ଢାଳଇ ଅବିରଳ ଆରେ ପୁଷ୍କର ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ବଦନେ: ମୁହଁରେ ବା ମୁଖରେ।
ହରଷଭରେ: ଆନନ୍ଦରେ, ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ (ହରଷ = ଖୁସି/ଆନନ୍ଦ)।
ଦିବାକର: ସୂର୍ଯ୍ୟ (ଯିଏ ଦିନ କରନ୍ତି)।
ଜ୍ୟୋତିଧାରା: ଆଲୋକର ସ୍ରୋତ ବା କିରଣର ଧାରା।
ଅବିରଳ: କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ, ବିନା ବିଶ୍ରାମରେ ବା ସବୁବେଳେ।
ପୁଷ୍କର: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ପୁଷ୍କରର ଅନ୍ୟ ଏକ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପଦ୍ମ)।

"ପିଉ ତୁ କି ଆନନ୍ଦେ ପୀୟୂଷ ସରି,
ସେ ଶୁଭ୍ର ଜ୍ୟୋତିଧାରା ଭକତି କରି ;
ଆହା କି ଦିବ୍ଯଶିରୀ ତହୁଁ ତୁ ଲଭୁ !
ଧନ୍ୟ ଉତ୍ପଳ, ଧନ୍ୟ ତୋହର ପ୍ରଭୁ !"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ପୀୟୂଷ: ଅମୃତ।
ସରି: ପରି ବା ସମାନ (ପୀୟୂଷ ସରି = ଅମୃତ ପରି)।
ଶୁଭ୍ର: ଧଳା, ନିର୍ମଳ ବା ପବିତ୍ର।
ଜ୍ୟୋତିଧାରା: ଆଲୋକର ସ୍ରୋତ (ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ)।
ଦିବ୍ୟଶିରୀ: ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବା ଅଲୌକିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ (ଦିବ୍ୟ = ଅଲୌକିକ, ଶିରୀ = ଶୋଭା/ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ)।
ଲଭୁ: ଲାଭ କରୁଛୁ ବା ପାଉଛୁ।
ଉତ୍ପଳ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ଉତ୍ପଳ ହେଉଛି ପଦ୍ମର ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ)।
ପ୍ରଭୁ: ଏଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ ବୁଝାଉଛି।

"ମକରନ୍ଦ-ଅମୃତ ହୃଦେ ତୋହର,
ତହୁଁ ସ୍ଫୁରଇ ବାସ କି ମନୋହର !
ସେ ମଧୁପାନେ ମତ୍ତ ମଧୁପଦଳ,
ସେ ସୌରଭେ ପରାଣ କେଡ଼େ ଶୀତଳ !"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ମକରନ୍ଦ: ଫୁଲର ରସ ବା ମହୁ (ଫୁଲରେ ଥିବା ମିଠା ରସ)।
ହୃଦେ: ହୃଦୟରେ ବା ଭିତରେ।
ସ୍ଫୁରଇ: ବାହାରେ, ପ୍ରକାଶ ପାଏ ବା ଚାରିଆଡ଼େ ବ୍ୟାପିଯାଏ।
ବାସ: ସୁଗନ୍ଧ ବା ମହକ।
ମନୋହର: ମନକୁ ହରଣ କରୁଥିବା ବା ଅତି ସୁନ୍ଦର।
ମଧୁପଦଳ: ଭ୍ରମର ବା ଭଉଁରାର ସମୂହ (ମଧୁପ = ଭଉଁରା, ଦଳ = ଗ୍ରୁପ୍ ବା ସମୂହ)।
ମତ୍ତ: ପାଗଳ ବା ବିଭୋର ହେବା।
ସୌରଭେ: ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ୱାରା।
ପରାଣ: ଆତ୍ମା ବା ମନ।
ଶୀତଳ: ଶାନ୍ତ, ସୁଖଦାୟକ ବା ତୃପ୍ତ।

"ଶ୍ଵେତ ଲୋହିତେ ରଙ୍ଗା ତୋ ଶୁଭ୍ର ତନୁ,
ବାରେ ଦେଖିଲେ କେଭେ ନ ଯିବ ମନୁ
ସର୍ବ ଶୋଭାର ତୁହି ଉପମାସୁଳ;
ଭକତ ପ୍ରେମିକର ତୁହି ସମ୍ବଳ ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ଶ୍ୱେତ: ଧଳା ରଙ୍ଗ।
ଲୋହିତେ: ନାଲି ରଙ୍ଗ (ଏଠାରେ ଗୋଲାପୀ ବା ଇଷତ୍ ନାଲି ଆଭାକୁ ବୁଝାଉଛି)।
ରଙ୍ଗା: ରଞ୍ଜିତ ବା ମିଶ୍ରିତ ହୋଇ ରହିବା।
ଶୁଭ୍ର ତନୁ: ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ଶରୀର।
ବାରେ: ଥରୁଟିଏ।
ଉପମାସୁଳ: ଉପମାର ସ୍ଥାନ ବା ଉଦାହରଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କେନ୍ଦ୍ର (ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ତୁଳନା ପାଇଁ ସବୁଠାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ମାଧ୍ୟମ)।
ସମ୍ବଳ: ଏକମାତ୍ର ଆଧାର, ଆଶ୍ରୟ ବା ସମ୍ପତ୍ତି।

"ସ୍ନେହ, କରୁଣା, ଭକ୍ତି, ପବିତ୍ର ରସ,
ପୂରିଛି ତୋ’ ଅନ୍ତର, ରେ ତାମରସ ।
ନୋହିଲେ କାହୁଁ ତୋ’ର ଦର୍ଶନେ ମନ
ବିମଳ ପ୍ରେମରସେ ହୁଏ ମଗନ !"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
କରୁଣା: ଦୟା ବା ଅନୁକମ୍ପା।
ପବିତ୍ର ରସ: ନିର୍ମଳ ଏବଂ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଭାବନା।
ଅନ୍ତର: ହୃଦୟ ବା ଭିତର ଭାଗ।
ତାମରସ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ଏହା ପଦ୍ମର ଆଉ ଏକ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ)।
କାହୁଁ: କେଉଁଠୁ ବା କିପରି।
ଦର୍ଶନେ: ଦେଖିବା ଦ୍ୱାରା।
ବିମଳ: ପବିତ୍ର, ସଫା ବା ମଳିନହୀନ (ଯେଉଁଥିରେ କୌଣସି ପାପ ବା ଖରାପ ଚିନ୍ତା ନଥାଏ)।
ମଗନ: ବୁଡ଼ି ରହିବା ବା ହଜିଯିବା (ମଗ୍ନ ହେବା)।

"ମଧୁମୟ ପବିତ୍ର ଯାହା ବିଶ୍ଵରେ,
ତୋ’ନାମ ସଙ୍ଗେ ମିଶା ବିଧାତା-ବରେ;
ପ୍ରିୟ-ମୁଖ-ନୟନ କର- ଚରଣ,
ତୋ’ନାମ ସଙ୍ଗେ ସିନା ସୁଖ କାରଣ ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ମଧୁମୟ: ମଧୁର, ସୁନ୍ଦର ବା ପ୍ରୀତିପ୍ରଦ।
ବିଶ୍ୱରେ: ସଂସାରରେ ବା ପୃଥିବୀରେ।
ବିଧାତା-ବରେ: ବିଧାତାଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ବା ବରଦାନ ଯୋଗୁଁ (ବିଧାତା = ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ)।
ନୟନ: ଆଖି।
କର: ହାତ।
ଚରଣ: ପାଦ।
ସିନା: ହିଁ (ଏହା ନିଶ୍ଚିତତାକୁ ବୁଝାଏ)।

"ସତ୍ୟ-ଶିବ-ସୁନ୍ଦର ପରମେଶ୍ବର
ନାମ ସଙ୍ଗତେ ଲଗ୍ନ -ନାମ ତୋହର;
ତେଣୁ ରେ ଅରବିନ୍ଦ, ଭକ୍ତ ଜନର
ବିଭୁ ପଦାରବିନ୍ଦ ସୁମନୋହର ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ସତ୍ୟ-ଶିବ-ସୁନ୍ଦର: ଭଗବାନଙ୍କର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ରୂପ (ସତ୍ୟ = ଯାହା ଚିରନ୍ତନ ସତ, ଶିବ = ଯାହା ମଙ୍ଗଳମୟ, ସୁନ୍ଦର = ଯାହା ପରମ ଆକର୍ଷଣୀୟ)।
ପରମେଶ୍ୱର: ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ।
ଲଗ୍ନ: ଜଡ଼ିତ ବା ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ରହିବା।
ଅରବିନ୍ଦ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ଏହା ପଦ୍ମର ଆଉ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ)।
ବିଭୁ: ସର୍ବବ୍ୟାପୀ ଭଗବାନ।
ପଦାରବିନ୍ଦ: ପ୍ରଭୁଙ୍କର ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ଚରଣ ବା ପାଦ (ପଦ + ଅରବିନ୍ଦ)।
ସୁମନୋହର: ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଓ ମନକୁ ମୁଗ୍ଧ କରୁଥିବା।

"ସର୍ବ ଶୋଭାର ସଦ୍ମ ରେ ପଦ୍ମ, ତୋ'ର-
ସଙ୍ଗେ ନିଗୂଢ଼ ଯୋଗ ଅଛଇ ମୋ’ର,
ଜୀବନ ମରଣରେ ତୋ’ସଙ୍ଗେ ମିଶି,
ଥାଉ ମୋ' ମନ-ପଦ୍ମ ଦିବସ ନିଶି ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ସର୍ବ ଶୋଭାର ସଦ୍ମ: ସବୁ ପ୍ରକାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଘର ବା ଆସ୍ଥାନ (ସଦ୍ମ = ଘର/ଆବାସ)।
ନିଗୂଢ଼: ଅତି ଗଭୀର, ରହସ୍ୟମୟ ବା ନିବିଡ଼।
ଯୋଗ: ସମ୍ପର୍କ ବା ମିଳନ।
ମନ-ପଦ୍ମ: ପଦ୍ମଫୁଲ ପରି ପବିତ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ମନ।
ଦିବସ ନିଶି: ଦିନ ଏବଂ ରାତି (ସବୁବେଳେ)।

"କଳୁଷ-ପଙ୍କେ ମୁହିଁ କେଡ଼େ ମଳିନ,
କେମନ୍ତେ ସରି ତୋ'ର ହେବି ନଳିନ !
ପଙ୍କଜ ଅଟୁ ତୁହି ତେଣୁ ଭରସା
ତୋ' ପରି ଶୁଭ୍ର ହେବି ଲଭି ସୁଦଶା ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
କଳୁଷ: ପାପ, ଦୋଷ, ମୋହ ବା ଖରାପ ଚିନ୍ତାଧାରା।
ପଙ୍କେ: କାଦୁଅରେ (ଏଠାରେ ସାଂସାରିକ ପାପରୂପକ କାଦୁଅକୁ ବୁଝାଉଛି)।
ମଳିନ: ଅପରିଷ୍କାର, ଅଶୁଦ୍ଧ ବା ଦୁଃଖୀ।
ସରି: ସମାନ ବା ସମକକ୍ଷ (ତୋ' ସରି = ତୋ' ପରି)।
ନଳିନ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ଏହା ପଦ୍ମର ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ)।
ପଙ୍କଜ: ପଙ୍କରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ବସ୍ତୁ ବା ପଦ୍ମଫୁଲ (ପଙ୍କ + ଜ)।
ଭରସା: ଆଶା ବା ବିଶ୍ୱାସ।
ଶୁଭ୍ର: ଧଳା, ପବିତ୍ର ବା ନିର୍ମଳ।
ଲଭି ସୁଦଶା: ଭଲ ସମୟ ବା ଭଲ ଭାଗ୍ୟ ପାଇ।

"ଅନନ୍ତ ମହେଶ୍ଵରେ ମୋ' ପ୍ରାଣସାଇଁ
ବୋଲି, ରାଜୀବ ସଦା ଥିବି ଅନାଇଁ
ଶିଖାଅ ମୋତେ ସଦା ଏ ପୁଣ୍ୟବ୍ରତ,
ତୋ’ର ଆଶିଷେ ପୂରୁ ମୋ' ମନୋରଥ ।"
ପଦକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସରଳ ଅର୍ଥ:
ଅନନ୍ତ ମହେଶ୍ୱର: ସୀମାହୀନ ସର୍ବଶକ୍ତିମାନ ଭଗବାନ (ଅନନ୍ତ = ଯାହାର ଶେଷ ନାହିଁ, ମହେଶ୍ୱର = ପରମେଶ୍ୱର)।
ପ୍ରାଣସାଇଁ: ପ୍ରାଣର ସ୍ୱାମୀ, ପ୍ରିୟତମ ବା ଜୀବନର ମାଲିକ (ସାଇଁ = ସ୍ୱାମୀ/ପ୍ରଭୁ)।
ରାଜୀବ: ପଦ୍ମ ଫୁଲ (ଏହା ପଦ୍ମର ଆଉ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ)।
ଅନାଇଁ: ଚାହିଁ ରହିବା।
ପୁଣ୍ୟବ୍ରତ: ପବିତ୍ର ନିୟମ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବା ସାଧନା।
ଆଶିଷେ: ଆଶୀର୍ବାଦ ଦ୍ୱାରା।
ମନୋରଥ: ମନର ଇଚ୍ଛା ବା ଅଭିଳାଷ।